مدیریت اطلاعات اقتصادی
خطر تورم
بررسی روند تورم در اقتصاد ایران طی سال های 93-1389 تورم یکی از معضلات مهم اقتصاد و جامعه در کشورهای در حال توسعه است. نرخ‏های تورم بالا با نوسانات زیاد اثرات نامطلوبی با خود دارند که بر فرایند رشد و توسعه اقتصادی و در نهایت توزیع درآمد و عدالت اقتصادی می‏تواند موثر واقع شود. میانگین نرخ تورم ده سال اخیر 14.5 درصد می باشد که می توان این نرخ را به عنوان تورم ساختاری کشور لحاظ نمود.

مقدمه

تورم در اقتصاد ایران تورم یکی از متغیرهای اصلی تأثیرگذار بر وضعیت اقتصادی کشور است که می‌تواند در بلندمدت صدمات جدی بر پیکره اقتصاد وارد نماید که با توجه به گستردگی اثرگذاری آن بر حوزه‌های مختلف اقتصادی و اجتماعی همواره مورد توجه سیاست‌گذاران کلان اقتصادی قرار گرفته است. اقتصاد ایران طی دهه‌های گذشته همواره دچار تورم‏های بالا و نوسانی بوده است و براساس گزارش صندوق بین‌المللی پول در سال 2014 اقتصاد ایران از لحاظ بالا بودن تورم رتبه سوم را کسب کرده است. لذا به منظور برون رفت از این شرایط یکی از اهداف مهم دولت یازدهم از آغاز فعالیت تاکنون اجرای سیاست‌های پولی و مالی متناسب در راستای کاهش تورم در کشور بوده است. در این راستا پایش وضعیت تورم در آینده یکی از ابزارهای مناسب جهت اتخاذ صحیح سیاست‌های مناسب اقتصادی در کشور است.

تعریف تورم

تورم متغیری است که از برآیند نیروهای موجود در سمت عرضه و تقاضای کل اقتصاد حاصل می شود. به طور کلی مازاد تقاضای کل نسبت به عرضه موجب افزایش سطح عمومی قیمتها می گردد، اما افزایش سطح قیمتها تنها در صورتی که مداوم و خود افزا بوده و دارای حافظه طولانی مدت باشد تورم اطلاق می گردد این افزایش قیمت ها می تواند خزنده (آرام یا خفیف)، تورم شدید (شتابان یا تازنده) و تورم بسیار شدید( افسار گسیخته) باشد. بنابراین منظور از تورم، افزایش نسبتا مداوم سطح عمومی قیمت ها می باشد. در نتیجه، اولا، از افزایش قیمت ها باید زمان قابل قبولی سپری شود تا بتوان، افزایش مربوطه را تورم نامید. ثانیا، به منظور معنادار شدن تورم باید سطح عمومی قیمت کالاها و یا قیمت اکثریت آنها افزایش یابد.

آثار تورم

تورم به شرایط پایدار در بروز عدم تعادل های اقتصاد کلان مربوط می گردد. عدم تعادلهای پایدار دارای اجزای ساختاری می باشند که در بلندمدت شکل می گیرند. آثار اقتصادی تورم در سه محور تثبیت، توزیع و تخصیص مطرح می شود. تاثیر تورم روی ثبات و یا بی ثباتی اقتصاد به حوزه تثبیت مربوط می شود. آثار تورم بر توزیع درآمدها و ثروت ها، مرتبط با حوزه توزیع است و تغییرات مربوط به علامت دهندگی قیمت ها، مقوله تخصیص را در بر می گیرد.

آثار تورم

تورم در اقتصاد ایران

تورم یکی از معضلات مهم اقتصاد و جامعه در کشورهای در حال توسعه است. نرخ‏های تورم بالا با نوسانات زیاد اثرات نامطلوبی با خود دارند که بر فرایند رشد و توسعه اقتصادی و در نهایت توزیع درآمد و عدالت اقتصادی می‏تواند موثر واقع شود. میانگین نرخ تورم ده سال اخیر 14.5 درصد می باشد، می توان این نرخ را به عنوان تورم ساختاری کشور لحاظ نمود. اما بعد از اجرای قانون هدفمند کردن یارانه ها کشور با یک جهش قیمتی مواجه شد و تورم 12.4 درصد سال 1389 به 21.5 درصد در پایان سال 1390 و با روند فزایند و شتابنده ای در سال 91 به 30.5 درصد رسید.

عوامل تورم در اقتصاد ایران
مقایسه تورم سالانه و نقطه به نقطه

نرخ رشد شاخص CPI در هر ماه نسبت به ماه قبل

  • ویژگی خاص شروع به کار دولت تدبیر و امید به دلیل اثرات تجمعی عوامل مختلف شامل رشد نرخ ارز، رشد شاخص نقدینگی و عوامل انتظاری
  • احساس بیشتر تورم به دلیل بالاتر بودن نرخ رشد قیمت مواد غذایی و مسکن
  • تداوم روند رو به رشد نرخ تورم
  • اثرات منفی نرخ تورم بر توزیع درآمدها
  • کاهش قدرت خرید اقشار جامعه به خصوص دارندگان درآمدهای ثابت به دلیل عدم انتقال افزایش قیمتها در مقایسه با سایرین

نرخ رشد cpi

پس از انتخابات ریاست جمهوری در خرداد سال 1392 با ایجاد ثبات نسبی در فضای اقتصادی کشور، انضباط پولی، کنترل نرخ ارز و هدایت منابع پولی به سمت واحدهای تولیدی روند فزاینده تورم کنترل گردید. همچنین با انضباط مالی دولت در سال1392 و ده ماهه 1393 در ایجاد فضای اطمینان بخش برای تولیدکنندگان و حمایت از آن‌ها، نقش مؤثری در کنترل و کاهش تورم ایفا نمود.

سیاست های اتخاذ شده در دولت یازدهم  در خصوص تورم

  • کنترل رشد نقدینگی
  • مدیریت بازار ارز
  • مدیریت تأمین، ذخیره سازی و توزیع کالاهای اساسی و ضروری
  • مدیریت واردات و جلوگیری از قاچاق کالاهای ضروری
  • مدیریت انتظارات
  • کنترل بازار کالاهای انحصاری و جلوگیری از قیمت گذاری های فرصت طلبانه
  • اصلاح شبکه های توزیع کالا و مقابله با احتکار و گران فروشی
  • پرهیز از تأمین مالی تورمی
  • انضباط مالی دولت در زمینه کسری بودجه و عدم اتکا به درآمدهای نفتی
  • حمایت دولت از سرمایه گذاری بخش خصوصی و تهیه لایحه حمایت از تولید

روند شاخص کل قیمتی مصرف‌کننده طی دوره 93-1392

این اقدامات باعث گردید که میانگین دوازده ماهه تورم از 34.1 درصد در بهار 1392 به 30.2 درصد در بهار سال 1393، در تابستان سال 1392 از 38.9 درصد به 23.2 درصد در تابستان 1393 و در پاییز سال 1392 از 39.9 درصد به 18.3 درصد در پاییز سال 1393 برسد. همچنین تورم میانگین دوازده ماهه در دی ماه سال 1392 برابر با 38.4 درصد بوده که بر اساس آخرین گزارش بانک مرکزی این مقدار برای دی ماه سال 1393 برابر با 16.3 درصد می‌باشد
 

پیش‌بینی نرخ تورم

پیش بینی نرخ تورم از حساسیت زیادی برخوردار است. گرچه پیش بینی لازمه شروع یک فرایند سیاستگذاری است لیکن معیارهای قضاوتی درخصوص آثار برخی عوامل نادیده گرفته شده بر تورم نظیر عوامل محیطی، سیاسی و تحولات جهانی نیز در این راستا مطرح می باشند .براین اساس، بالا بردن دقت پیش بینی های کمی و تلفیق آن با معیارهای قضاوتی از ضروریات سیاستگذاری می باشد. پیش بینی ها این امکان را می دهند تا بتوان میزان انحراف عملکرد مورد انتظار متغیرهای هدف از مقادیر از قبل تعیین شده برای آنها را مورد شناسایی قرار داد. با توجه به پیش بینی ها، هدفگذاری تورم انجام شده و دولت می تواند سیاست های خود را در راستای هدف تعیین شده اتخاذ نماید

هدفگذاری تورم در دولت یازدهم

  • در سال 1392 در حالیکه در نرخ تورم بصورت لجام گسیخته ای در حال افزایش و نرخ تورم به بالای 40 درصد رسیده بود، دولت از از هدف‌گذاری کاهش نرخ تورم به 35 درصد خبر داد که با توجه به رسیدن این نرخ به 34/7 درصد در پایان سال، هدف دولت محقق شد.
  • در سال 1393 در ابتدای سال نرخ تورم کمتر از 25 درصد هدفگذاری شد اما با سیاست های اتخاذ شده و هماهنگی سیاست های اقتصادی، دولت توانست هدف بالاتری را در نظر گرفته و کاهش تورم به زیر 20 درصد را هدف قرار دهد.
  • پیش بینی از وضعیت اقتصادی تا پایان سال 1393 حاکی از آنست که نه تنها هدف تورمی سال 1393 محقق خواهد شد بلکه تورم به زیر 16 درصد نیز کاهش یابد.

مطالب مرتبط

بررسی تورم سال 1393 در ایران و اجزای آن
بررسی وضعیت تورم ایران در بهار 94
 
امتیاز دهی
 
 

بيشتر