مدیریت اطلاعات اقتصادی
ppi1
بررسی روند شاخص قیمت تولیدکننده طی سال های 1390 تا 1394 در سال 1391، نرخ تورم شاخص کل نسبت به سال قبل با کاهش مواجه شده و از 34.2 درصد در سال 1390 به 32.4 درصد در سال 1391 رسیده است. از دلایل عدم کاهش محسوس رشد شاخص قیمت تولیدکننده می‌توان به عدم پرداخت یارانه به بخش‌های تولیدی، شوک ارزی در دی ماه سال مذکور و تشدید تحریم‌های اقتصادی اشاره نمود.

مقدمه

ﺗﻮرم بالا یکی از ﻣﻌﻀﻼت اﻗﺘﺼﺎد اﯾﺮان در سال‌های ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﻮده که این امر منجر به تخصیص غیر بهینه منابع، ناکارایی اقتصادی و بهم ریختگی اوضاع اجتماعی می‌شود. اقتصاددانان معتقدند هزینه‌هایی که تورم بر جامعه تحمیل می‌کند، می‌تواند بسیار جدی‌تر از هزینه‌های ناشی از کند شدن رشد اقتصادی ‌باشد. تورم بالا و بی‌ثبات موجب اختلال در نظام تخصیص قیمت‌ها و بر هم خوردن توزیع درآمد در جامعه می‌گردد. از بُعد عرضه، عواملی مانند ساختار هزینه‌ای بنگاه‌ها، پایین بودن بهره‌وری کل اقتصاد، درجه وابستگی به واردات و ساختار نیروی کار و از بعد تقاضا نیز فشارهای تقاضای ایجاد شده از ناحیه بخش‌های مالی، پولی، دولت و خارجی می‌تواند منجر به تورم گردد. مبارزه با تورم در کوتاه‌مدت امکان دارد زیان‌هایی به شکل کندشدن فرآیند نرخ رشد اقتصادی درپی داشته باشد، لیکن در میان‌مدت و بلندمدت کنترل نرخ تورم موجب بهبود رشد اقتصادی و افزایش اشتغال خواهد شد.

مروری بر روند اجزای شاخص قیمت تولیدکننده طی سال‏های 1390 تا بهار 1394

در سال 1391، نرخ تورم شاخص کل نسبت به سال قبل با کاهش مواجه شده و از 34.2 درصد در سال 1390 به 32.4 درصد در سال 1391 رسیده است. از دلایل عدم کاهش محسوس رشد شاخص قیمت تولیدکننده می‌توان به عدم پرداخت یارانه به بخش‌های تولیدی، شوک ارزی در دی ماه سال مذکور و تشدید تحریم‌های اقتصادی اشاره نمود. همانطور که در نمودار (1) مشاهده می‌شود، تمامی گروه‌های تشکیل دهنده شاخص قیمت تولیدکننده به غیر از گروه ساخت (صنعت) و آموزش در سال 1391 نسبت به سال قبل با افزایش مواجه شده‌اند. در این سال گروه ماهیگیری با 53.9 درصد افزایش نسبت به سال قبل، بیشترین مقدار را در میان گروه‌های اصلی داشته و در طول ماه‌های این سال، بیشترین میزان نرخ تورم گروه مذکور در اسفند ماه با عددی معادل 68.7 درصد رخ داده است. پس از آن، گروه کشاورزی، شکار و جنگلداری با نرخ تورم 37.6 درصد قرار دارد که در ماه بهمن با 43.7 درصد افزایش، بیشترین میزان افزایش را در ماه‌های سال داشته است. کمترین میزان نرخ تورم در این سال متعلق به گروه آموزش (14 درصد) می‌باشد و پس از آن گروه حمل و نقل، انبارداری و ارتباطات قرار دارد که دارای نرخ تورمی معادل 20.3 درصد بوده است.

نمودار 1 . نرخ تورم اجزای شاخص قیمت تولیدکننده در سال‏های 1390 و 1391 (درصد)

منبع: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

بیشترین میزان اثرگذاری در افزایش شاخص کل در سال 1391 با توجه به ضریب اهمیت، به گروه ساخت (صنعت) با ضریب اهمیت 48.06 درصد اختصاص داشت؛ این در حالیست که میزان تاثیرگذاری آن از 75.6 درصد در سال 1390 به 54.8 درصد در سال 1391 رسید. گروه کشاورزی، شکار و جنگلداری با توجه به ضریب اهمیت آن (21.35 درصد)، دومین سهم افزایش نرخ تورم را در سال 1391 به خود اختصاص داد، بگونه‌ای که میزان تاثیرگذاری آن در این سال برابر با 25.1 درصد بوده است. گروه حمل ونقل، انبارداری و ارتباطات با ضریب اهمیت 21.04درصد، سومین گروه دارای بیشترین اثر بر نرخ تورم تولیدکننده در سال 1391 بود که افزایش نرخ تورم گروه مذکور در اثر بالا رفتن شاخص بهای حمل و نقل هوایی در این سال می‌باشد. بیشترین میزان افزایش گروه حمل ونقل، انبارداری و ارتباطات در اسفند ماه با نرخی معادل 36.9 درصد و کمترین میزان در تیر ماه با نرخی معادل 7.9 درصد نسبت به ماه مشابه سال قبل بوده است. گروه‌های آموزش و هتل و رستوران با ضریب اهمیت 2.43و 0.88 کمترین سهم (1.1درصد) را در افزایش تورم تولیدکننده دارا بوده‌اند. گروه هتل و رستوران کمترین میزان نرخ تورم را در ماه اردیبهشت با 26.2 درصد و بیشترین میزان را در ماه بهمن با 40.5 درصد تجربه کرده است. گروه آموزش نیز کمترین میزان نرخ تورم را در ماه آبان با 10.3 درصد و بیشترین میزان را در ماه مهر با 16 درصد دارا بوده است.

نمودار2. سهم اجزای شاخص قیمت تولیدکننده در افزایش شاخص کل-1391 (درصد)

منبع: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

در سال 1392 بیشترین میزان نرخ تورم شاخص قیمت تولیدکننده مربوط به گروه ماهیگیری با 52 درصد و پس از آن گروه کشاورزی، شکار و جنگلداری با 42.9 درصد رشد نسبت به سال قبل قرار دارد. کمترین میزان نرخ تورم شاخص قیمت تولیدکننده مربوط به گروه آموزش با 15.7 درصد می‌باشد و پس از آن گروه ساخت(صنعت) با 27.9 درصد رشد نسبت به سال قبل قرار دارد.

نمودار3. نرخ تورم اجزای شاخص قیمت تولیدکننده در سال‏های1391 و 1392 (درصد)

منبع: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

بیشترین میزان اثرگذاری در افزایش شاخص کل در سال 1392 با توجه به ضریب اهمیت، به گروه ساخت(صنعت) اختصاص داشت؛ درحالیکه میزان تاثیرگذاری آن از 54.8 درصد در سال 1391 به 48 درصد در سال 1392 رسید. در طول ماه‌های این سال، بیشترین میزان نرخ تورم گروه مذکور در اردیبهشت ماه با عددی معادل 45.7درصد و کمترین آن در بهمن ماه با 9.2 درصد رخ داده است. گروه کشاورزی، شکار و جنگلداری با توجه به ضریب اهمیت بالای آن، دومین سهم افزایش نرخ تورم را در سال 1392 دارا بود، بگونه‌ای که میزان تاثیرگذاری آن در این سال برابر با 28.2 درصد می‌باشد. در طول ماه‌های این سال، بیشترین میزان نرخ تورم گروه مذکور در مهر ماه با عددی معادل 47.8 درصد و کمترین آن در اسفند ماه با 35.8 درصد رخ داده است. گروه حمل ونقل، انبارداری و ارتباطات سومین گروه دارای بیشترین اثر(12 درصد) بر نرخ تورم در سال 1392 بوده و افزایش نرخ تورم گروه مذکور در اثر بالا رفتن شاخص بهای حمل و نقل هوایی در این سال بوده است. بیشترین میزان افزایش این گروه در مرداد ماه با نرخی معادل 44.1 درصد و کمترین میزان در دی ماه با نرخی معادل 16.6 درصد نسبت به ماه مشابه سال قبل می‌باشد. گروه‌ آموزش کمترین سهم(1درصد) را در افزایش تورم تولیدکننده دارا بوده است. این گروه کمترین میزان نرخ تورم را در ماه‌های فروردین و اردیبهشت با 12.9 درصد و بیشترین میزان را در ماه مهر با 20.7 درصد تجربه کرده است.

نمودار4. سهم اجزای شاخص قیمت تولیدکننده در افزایش شاخص کل-1392 (درصد)

زای شاخص قیمت تولیدکننده در افزایش شاخص کل-139

منبع: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

در سال 1393 با ایجاد فضای اطمینان بخش برای تولیدکنندگان و حمایت از بخش‏های تولیدی و صنعتی کشور، نرخ تورم شاخص کل نسبت به سال قبل با کاهش مواجه و در سال 1393 با ایجاد فضای اطمینان بخش برای تولیدکنندگان و حمایت از بخش‌های تولیدی و صنعتی کشور، نرخ تورم شاخص کل نسبت به سال قبل با کاهش مواجه و به 14.8 درصد رسید. در این سال گروه‌های کشاورزی، شکار و جنگلداری و ماهیگیری با یکدیگر ادغام و تحت عنوان کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری نامگذاری شدند. از سوی دیگر گروه حمل و نقل، انبارداری و ارتباطات نیز به دو گروه حمل و نقل، انبارداری و گروه اطلاعات و ارتباطات تقسیم شده‌اند. همانطورکه در نمودار(5) مشاهده می‌شود تمامی گروه‌های تشکیل‌دهنده شاخص قیمت تولیدکننده بجز گروه اطلاعات و ارتباطات و آموزش با کاهش مواجه شده‌اند. در این سال گروه بهداشت و مددکاری اجتماعی با 35.4 درصد افزایش نسبت به سال قبل بیشترین مقدار و گروه ساخت(صنعت) با 9.9 درصد کمترین میزان را در میان گروه‌های اصلی داشته‌اند.

نمودار5. نرخ تورم اجزای شاخص قیمت تولیدکننده در سال‏های1392 و 1393 (درصد)

منبع: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

بیشترین میزان اثرگذاری در افزایش شاخص کل در سال 1393 با توجه به ضریب اهمیت، به گروه ساخت(صنعت) اختصاص داشت؛ درحالیکه میزان تاثیرگذاری آن از 48 درصد در سال 1392 به 36.2 درصد در سال 1393 رسید. در طول ماه‌های این سال، بیشترین میزان نرخ تورم گروه مذکور در آبان ماه با عددی معادل 12 درصد و کمترین آن در اسفند ماه با عددی معادل 5.5 درصد رخ داده است. گروه حمل ونقل، انبارداری دومین گروه دارای بیشترین اثر بر نرخ تورم در سال 1393 با عددی معادل28.3 درصد بوده، افزایش نرخ تورم گروه مذکور در اثر بالا رفتن شاخص بهای حمل و نقل هوایی در این سال بوده است. بیشترین میزان افزایش این گروه در فروردین ماه با نرخی معادل 35.3 درصد و کمترین میزان در بهمن ماه با نرخی معادل 19.2 درصد نسبت به ماه مشابه سال قبل می‌باشد. گروه کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری با توجه به ضریب اهمیت بالای آن، سومین سهم افزایش نرخ تورم را در سال 1393 دارا بود، بگونه‌ای که میزان تاثیرگذاری آن در این سال برابر با 17.8 درصد می‌باشد. در طول ماه‌های این سال، بیشترین میزان نرخ تورم گروه مذکور در اردیبهشت ماه با عددی معادل 34.6 درصد و کمترین آن در آبان ماه با 2.2 درصد رخ داده است. گروه‌های هتل و رستوران و سایر فعالیت‌های خدمات عمومی، اجتماعی و شخصی دارای کمترین سهم در افزایش تورم تولیدکننده با عددی معادل 1.3 درصد بوده‌اند.گروه هتل و رستوران کمترین میزان نرخ تورم را در ماه‌ دی با 19.6 درصد و بیشترین میزان را در ماه فروردین با 24.1 درصد تجربه کرده است. گروه سایر فعالیت‌های خدمات عمومی، اجتماعی و شخصی کمترین میزان نرخ تورم را در ماه‌های تیر و شهریور با 23.2 درصد و بیشترین میزان را در ماه اسفند با 28.4 درصد تجربه کرده است.

نمودار6. سهم اجزای شاخص قیمت تولیدکننده در افزایش شاخص کل-1393 (درصد)

منبع: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

با توجه به تغییرات صورت گرفته در گروه‌های تشکیل‌دهنده شاخص قیمت تولیدکننده میزان سهم از رشد هر گروه در سال‌های 1393-1391 برای سال پایه 1390محاسبه و در نمودار(7) قرار داده شده است. همانطور که مشاهده می‌شود سهم از رشد گروه ساخت(صنعت) بیشترین میزان را به خود اختصاص داده بگونه‌ای که در سال 1391 دارای 60 درصد، در 1392 دارای 54.6 درصد و در سال 1393 برابر با 36.2 درصد بوده است. این در حالیست که در سال‌های 1391 و 1392 گروه اطلاعات و ارتباطات با 0.2 و 0.3درصد و در سال 1393 گروه‌های سایر فعالیت‌های خدمات عمومی، اجتماعی و شخصی و هتل و رستوران کمترین میزان را داشته‌اند.

نمودار7. سهم اجزای شاخص قیمت تولیدکننده در افزایش شاخص کل-1391:1393 (درصد)

منبع: محاسبات تحقیق

نمودار(8) بیانگر سهم از رشد اجزای شاخص قیمت تولیدکننده در ماه‏های فصل بهار 1394 می‏باشد. همانطور که مشاهده می‏شود بیشترین میزان مربوط به گروه بهداشت و مددکاری اجتماعی در اردیبهشت ماه با 31.9 درصد و کمترین میزان مربوط به گروه اطلاعات و ارتباطات در خرداد ماه با 0.2 درصد می‏باشد. با توجه به محاسبات صورت گرفته سهم تمامی گروه‏ها بجز کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و ساخت(صنعت) در خرداد ماه با کاهش مواجه شده‏اند.

نمودار8. سهم اجزای شاخص قیمت تولیدکننده در افزایش شاخص کل- فصل بهار 1394 (درصد)

منبع: محاسبات تحقیق

 
امتیاز دهی
 
 

بيشتر